Diyabet: belirtilerini tanıyın, kan şekerinizi yönetin, yaşamınızı geri kazanın.

Diyabet hakkında sık sorulan sorular

Diyabet (şeker hastalığı) nedir?

Diyabet; pankreasın yeterli insülin üretememesi (Tip 1) veya vücudun ürettiği insülini etkili şekilde kullanamaması (Tip 2) sonucu kan şekerinin (glukoz) kronik olarak yükseldiği metabolik bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde kalp, böbrek, göz, sinir ve damar sisteminde ciddi komplikasyonlara yol açabilir.

Diyabetin belirtileri nelerdir?

Sık idrara çıkma (poliüri), aşırı susama (polidipsi), açıklanamayan kilo kaybı, sürekli açlık, yorgunluk, bulanık görme, yavaş iyileşen yaralar, ellerde ve ayaklarda karıncalanma ve sık tekrarlayan enfeksiyonlar en sık görülen diyabet belirtileridir. Tip 2 diyabet uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir; bu nedenle risk grubundakilerin yıllık kan şekeri taraması önerilir.

Diyabet türleri nelerdir?

Başlıca diyabet türleri: Tip 1 diyabet (otoimmün, insüline bağımlı), Tip 2 diyabet (insülin direnci ve göreceli insülin eksikliği), gestasyonel diyabet (gebelikte ortaya çıkan), prediyabet (sınır kan şekeri yüksekliği), MODY ve LADA gibi nadir genetik / otoimmün formlardır.

Diyabet teşhisi nasıl konur? HbA1c kaç olmalı?

Diyabet tanısı; açlık plazma glukozu ≥126 mg/dL, OGTT 2. saat glukozu ≥200 mg/dL, rastgele glukoz ≥200 mg/dL + tipik belirtiler ya da HbA1c ≥%6,5 olduğunda konur. HbA1c %5,7–6,4 arası prediyabet, %5,6 ve altı normal kabul edilir. Tanı için en az iki ayrı testin uyumlu olması önerilir.

Diyabet tedavi edilebilir mi, geri döndürülebilir mi?

Tip 1 diyabet ömür boyu insülin tedavisi gerektirir; bugün için kesin kür yoktur ancak çok iyi yönetilebilir. Tip 2 diyabet erken evrede kilo kaybı, beslenme düzenlenmesi, fiziksel aktivite, metformin / GLP-1 agonistleri ve gerektiğinde metabolik (bariatrik) cerrahi ile remisyona alınabilir. Prediyabet aşamasında yaşam tarzı değişiklikleri ile diyabete ilerleme %58'e kadar önlenebilir.

Diyabette beslenme nasıl olmalı?

Düşük glisemik indeksli karbonhidratlar (tam tahıllar, baklagiller), bol sebze, yeterli protein ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, balık, kuruyemiş) içeren Akdeniz tipi beslenme önerilir. Şekerli içecekler, beyaz un, işlenmiş gıdalar ve trans yağlar sınırlandırılmalıdır. Porsiyon kontrolü, karbonhidrat sayımı ve düzenli öğün saatleri kan şekeri dalgalanmalarını azaltır.

Kan şekerimi nasıl takip etmeliyim?

Klasik parmak ucu glukometre, sürekli glukoz takibi (CGM — örn. FreeStyle Libre, Dexcom) ve flash glukoz sensörleri günlük takipte kullanılır. Hedef değerler bireyseldir; genel olarak açlık 80–130 mg/dL, yemek sonrası 2. saat <180 mg/dL ve HbA1c <%7 hedeflenir. Hedefler yaş, gebelik, eşlik eden hastalıklar ve hipoglisemi riskine göre hekiminizce belirlenir.

Diyabetin komplikasyonları nelerdir?

Kötü kontrollü diyabet; diyabetik retinopati (göz), nefropati (böbrek), nöropati (sinir), diyabetik ayak, kardiyovasküler hastalıklar (kalp krizi, inme), hipoglisemi ve ketoasidoz gibi akut ve kronik komplikasyonlara yol açar. Düzenli HbA1c, göz dibi, mikroalbüminüri ve ayak muayenesi takipleri komplikasyonları erken yakalamak için kritiktir.

Diyabet Rehberi nedir, bir klinik mi?

Hayır. Diyabet Rehberi bağımsız bir editöryel sağlık bilgi platformudur; klinik hizmet sunmaz, randevu almaz, ürün veya ilaç satmaz. Tüm içerikler endokrinoloji, diyabet hemşireliği ve diyetisyenlik standartlarına göre gözden geçirilir; teşhis veya tedavi yerine geçmez.