Diyabet tedavisi, takibi ve komplikasyonlarıyla ilgili sık karşılaşılan tıbbi terimlerin EEAT uyumlu kısa tanımları. Her madde, ilgili tedavi rehberine bağlanır.
Kısa tanım: Kan şekerinin (glikoz) kronik olarak yüksek seyrettiği, insülin üretimi veya etkisindeki bozukluktan kaynaklanan metabolik hastalık grubu.
Diyabet, ICD-10 sınıflamasında E10 (Tip 1), E11 (Tip 2), O24 (Gestasyonel) kodlarıyla tanımlanan, açlık kan şekerinin ≥126 mg/dL veya HbA1c ≥ %6,5 olması durumunda tanı konulan kronik bir hastalıktır.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Son 2-3 aylık ortalama kan şekerini gösteren ve diyabet kontrolünde altın standart kabul edilen kan testi.
Normal değer < %5,7; prediyabet %5,7-%6,4; diyabet ≥ %6,5. Hedef HbA1c çoğu erişkin diyabetli için %7'nin altıdır.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Hücrelerin insüline normal yanıt vermemesi; pankreasın daha fazla insülin üretmek zorunda kalması.
HOMA-IR ≥ 2,5 insülin direnci işaretidir. Tip 2 diyabet, prediyabet, PCOS ve metabolik sendromun temel mekanizmasıdır.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Kan şekerinin 70 mg/dL altına düşmesi; titreme, terleme, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı ile seyreden acil durum.
Tedavi: 15 g hızlı karbonhidrat (3-4 glikoz tableti veya yarım bardak meyve suyu). 15 dakika sonra ölçüm tekrarlanır. Bilinç kaybında glukagon enjeksiyonu ve 112 çağrısı zorunludur.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: İnsülin eksikliğine bağlı, kan şekeri > 250 mg/dL, kan pH < 7,3 ve keton pozitifliği ile seyreden hayatı tehdit eden komplikasyon.
Acil hastane tedavisi gerekir: IV sıvı, insülin infüzyonu, elektrolit replasmanı. Tip 1 diyabette ilk başvuru bulgusu olabilir.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Açlık şekeri 100-125 mg/dL veya HbA1c %5,7-%6,4 arası olan, diyabet riski yüksek dönem.
Yaşam tarzı değişikliği (%5-7 kilo verme, haftada 150 dk egzersiz) ile diyabete ilerleme riski %58 azaltılabilir.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Cilt altına yerleştirilen sensörle dakikalık glikoz ölçümü yapan, telefona veri aktaran teknoloji.
Time-in-Range (TIR) hedefi %70+ önerilir. Tip 1 ve insülin kullanan Tip 2 diyabette HbA1c'yi 0,3-0,6 puan düşürür.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Cilt altına sürekli düşük doz hızlı etkili insülin veren küçük cihaz; öğün zamanlarında bolus verilir.
Hibrit kapalı devre sistemler (AID) CGM verisiyle otomatik bazal ayar yapar; Tip 1 diyabet standardı haline gelmiştir.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Nöropati ve damar hastalığı zemininde gelişen, ayakta yara, enfeksiyon ve ampütasyon riski oluşturan tablo.
Yıllık ayak muayenesi, günlük cilt kontrolü ve uygun ayakkabı seçimi zorunludur. Yara > 2 hafta iyileşmiyorsa yara konseyine başvurun.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Diyabetin gözde küçük damarları zedelemesiyle gelişen ve kalıcı görme kaybına yol açabilen göz komplikasyonu.
Tip 2 diyabette tanı anında, Tip 1'de 5. yıldan itibaren yıllık göz dibi muayenesi önerilir.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Diyabetin böbrek glomerüllerini zedelemesiyle gelişen, proteinüri ve böbrek yetmezliğine ilerleyebilen komplikasyon.
Yıllık mikroalbüminüri ve eGFR takibi gereklidir. ACE inhibitörü/ARB ile SGLT2 inhibitörleri ilerlemeyi yavaşlatır.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →
Kısa tanım: Gebelikte ilk kez ortaya çıkan glukoz intoleransı; 24-28. haftada OGTT ile taranır.
Tedavi öncelikle diyet ve egzersizdir; gerekirse insülin başlanır. Doğum sonrası %50 vakada Tip 2 diyabet gelişebilir.
İlgili rehber: Detaylı tedavi rehberini aç →