İnsülin pompası tedavisi, gün boyu deri altına ince bir kanül aracılığıyla sürekli ve programlanabilir hızda hızlı etkili insülin infüzyonu yaparak bazal-bolus insülin rejiminin en fizyolojik biçimde uygulanmasını sağlayan modern bir diyabet tedavi yöntemidir. Tip 1 diyabette altın standart olarak kabul edilen pompa tedavisi, 2026 yılı itibarıyla sürekli glikoz takibi (CGM) sensörleri ve algoritmik kapalı devre sistemlerle birleşerek HbA1c düşüşü, hipoglisemi azalması ve yaşam kalitesi artışı açısından çok merkezli randomize kontrollü çalışmalarda kanıtlanmış üstünlük göstermektedir. Diyabet Rehberi olarak bu kapsamlı 2026 güncellemesinde insülin pompası tedavisinin endikasyonlarını, cihaz seçimini, başlangıç doz hesaplarını, infüzyon seti rotasyonunu, bolus stratejilerini ve Türkiye’deki SGK geri ödeme sürecini Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Derneği (TEMD) ile Amerikan Diyabet Birliği (ADA) 2026 standartları çerçevesinde sunuyoruz.

İnsülin Pompası Nedir ve Nasıl Çalışır?

İnsülin pompası, cep telefonu büyüklüğünde bir cihazdır; içindeki hazne hızlı etkili analog insülin (aspart, lispro, glulisin veya ultra-hızlı faster aspart/lispro) ile doldurulur ve mikroişlemci kontrolünde dakikalar arası küçük dozlar şeklinde deri altına salınır. Bu sürekli akış “bazal insülin” rolünü üstlenir; öğün öncesi tek tuşla verilen ek dozlar ise “bolus insülin” işlevini görür.

Modern pompalarda 24 saatlik bazal profil; uyku, sahur, egzersiz, adet döngüsü veya vardiyalı çalışma gibi durumlara göre yarım saatlik dilimler halinde özelleştirilebilir. Geçici bazal oranı (temporary basal rate) özelliği sayesinde egzersiz öncesinde bazal %50 azaltılabilir, hastalık günlerinde %150’ye çıkarılabilir.

2026 nesli pompalar Bluetooth Low Energy üzerinden Dexcom G7, Abbott FreeStyle Libre 3 Plus veya Medtronic Simplera gibi CGM sensörlerinden 1–5 dakikalık glikoz akışı alır; entegre algoritma bazal hızı otomatik ayarlar ve düzeltme bolusu önerir. Bu yapı “sensör destekli pompa (SAP)” ve ileri seviyesi olan hibrit kapalı devre mimarisini oluşturur.

Pompa hortumlu (tubed) veya yamalı (patch) tasarımda olabilir. Hortumlu modeller (Medtronic 780G, Tandem t:slim X2) 60–110 cm’lik ince katater aracılığıyla insülini infüzyon setine taşırken, yamalı modeller (Insulet Omnipod 5, EOFlow EOPatch) doğrudan deriye yapışan tek kullanımlık “pod” içerir ve akıllı telefondan kontrol edilir.

Kimler İnsülin Pompası Adayıdır? 2026 Endikasyonları

ADA 2026 Standards of Care, tüm Tip 1 diyabetli bireylerde — yaş ayrımı olmaksızın — pompa veya otomatik insülin dağıtımı (AID) sistemini “tercih edilen tedavi” olarak önermektedir. Tip 1 diyabet tedavisi sayfamızda detayları bulabilirsiniz.

Türkiye’de SGK kriterleri; HbA1c hedefine ulaşamamış, sık hipoglisemi yaşayan, hipoglisemi farkındalığı kaybolmuş, dawn fenomeni belirgin, gebe veya gebelik planlayan, vardiyalı çalışan ve günlük yaşam kalitesi düşmüş Tip 1 diyabetlilerde pompa raporunu karşılamaktadır.

Tip 2 diyabette pompa endikasyonu daha seçicidir: yüksek doz bazal-bolus insüline rağmen HbA1c >%8, belirgin insülin direnci, glikoz değişkenliği yüksek ve diyabet risk analizi sonucu komplikasyon riski artmış hastalar değerlendirilir.

Pediatride yaş sınırı yoktur; yenidoğan diyabetinden ergenliğe kadar tüm grup uygundur. Gebelikte AID sistemleri TIR (range içinde geçirilen zaman) hedefini %70’in üzerine çıkarmada metaanalizlerle üstün bulunmuştur.

Pompa Öncesi Hazırlık ve Eğitim Süreci

Pompa başlangıcı multidisipliner bir süreçtir: endokrinolog, diyabet hemşiresi (CDE), diyetisyen ve psikolog koordineli çalışır. Diyabet muayenesi ile başlayan süreçte HbA1c, C-peptid, anti-GAD, lipid profili, kreatinin, idrar mikroalbümin ve göz dibi muayenesi tamamlanır.

Karbonhidrat sayımı eğitimi en az 2 hafta sürer; hasta insülin-karbonhidrat oranı (ICR), insülin duyarlılık faktörü (ISF) ve hedef glikoz kavramlarını öğrenir. 500 kuralı (500/toplam günlük doz = 1 ünite insülin kaç gram CHO karşılar) ve 1800 kuralı (1800/TDD = 1 ünite insülin kaç mg/dL düşürür) standart başlangıç formülleridir.

Cihaz seçimi; yaşam tarzı, su sporları (Omnipod 5 IP28 su geçirmez), spor yoğunluğu, deri toleransı, cüzdan/cep kullanımı ve geri ödeme kapsamına göre yapılır. Eğitim sonrası salin (tuzlu su) ile 1 haftalık prova süreci önerilir.

Başlangıç Bazal ve Bolus Doz Hesaplama

Toplam günlük insülin dozu (TDD) çoklu doz rejiminden pompaya geçişte %20–25 azaltılır. Yeni TDD’nin %50’si bazal olarak 24 saate dağıtılır; geri kalan %50 bolus olarak öğünlere paylaştırılır.

Örnek: 60 kg, MDI’de günlük 50 U insülin alan bir hastanın pompaya geçişte TDD’si 40 U olarak ayarlanır. Bazal toplam 20 U → 0.83 U/saat sabit profil; ICR = 500/40 = 1U:12.5 g CHO; ISF = 1800/40 = 45 mg/dL.

Bazal profil 24–72 saat içinde “basal test” ile doğrulanır: belirli zaman dilimlerinde öğün atlanır, kan şekerinin 30 mg/dL’den fazla değişmemesi beklenir. Sapma varsa o dilimin bazal hızı %10–20 ayarlanır.

İnfüzyon Seti Seçimi, Rotasyon ve Cilt Bakımı

Hortumlu pompalarda 6 mm, 9 mm metal kanül veya 6–9 mm teflon kanül seçenekleri vardır. Teflon setler (Quick-set, Mio Advance, AutoSoft 90) 2–3 günde bir; metal setler (Sure-T, Contact Detach) 1–2 günde bir değiştirilir. Yamalı pompalarda pod 72 saatte bir yenilenir.

Rotasyon; karın, üst kalça, kol arkası ve uyluk dış yüzünde saat yönünde planlanır. Aynı bölgenin tekrar kullanılması lipohipertrofiye ve emilim bozukluğuna yol açar.

Cilt için klorheksidin temizliği, bariyer film (Cavilon, Skin Tac) ve allerji halinde hidrokolloid yamalar (Tegaderm IV, Skin Grip) önerilir.

Bolus Stratejileri: Normal, Uzatılmış ve Çift Dalga

Normal bolus, hızlı emilim için karbonhidrat ağırlıklı öğünlerde uygulanır. Uzatılmış (square wave) bolus 1–8 saate yayılır; yağ-protein oranı yüksek pizza, kebap, hamur işi gibi yavaş emilen öğünlerde tokluk hiperglisemisini önler. Çift dalga (dual wave) bolus, karbonhidratın bir kısmı normal, kalanı uzatılmış olarak verir.

Bolus calculator (akıllı bolus); aktif insülin (IOB), hedef glikoz, ICR ve ISF değerlerini kullanarak öneri yapar. Bu özellik hipoglisemi riskini %30’a kadar azaltır.

Hibrit Kapalı Devre ve AID Geçişi

Sensör destekli pompa yerine 2026’da standart artık hibrit kapalı devre sistemleridir. Medtronic 780G SmartGuard, Tandem Control-IQ, Omnipod 5 SmartAdjust ve CamAPS FX algoritmaları otomatik bazal modülasyonu ve otomatik düzeltme bolusu sunar.

AID kullanan hastalarda time-in-range %75 üzerine çıkar, gece hipoglisemisi %50 azalır, HbA1c ortalama 0.5–1.0 puan düşer. Daha ileri seviye için yapay pankreas sistemleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Komplikasyonlar ve Çözümler

Pompa kullanımının en kritik riski diyabetik ketoasidoz (DKA)’dır; çünkü pompa yalnızca hızlı insülin verir, set tıkanması veya çıkması durumunda 2–4 saat içinde ketoz başlar. Açıklanamayan hiperglisemi (>250 mg/dL) durumunda keton ölçümü yapılmalı ve set değişimi sonrası enjeksiyonla düzeltme bolusu uygulanmalıdır.

Enfeksiyon (foliküllit, abse), lipohipertrofi, yapışkan allerjisi, batarya/pod arızası, kanül kıvrılması diğer sık sorunlardır. Hipoglisemi yönetimi eğitimi tüm pompa kullanıcılarına zorunludur.

Türkiye’de Geri Ödeme ve Maliyet 2026

SGK; uygun endikasyondaki Tip 1 diyabetliler ve gebelerde pompa cihazını 4 yılda bir, sarf malzemelerini ise aylık olarak ödemektedir. Rapor; üniversite veya eğitim-araştırma hastanesi endokrinoloji uzmanı tarafından düzenlenir; HbA1c, hipoglisemi epizodları ve hasta uyumu belgelenir.

Acil ilaç ve sarf temini gerektiğinde Nöbetçi Eczane Bul ile en yakın nöbetçi eczaneye ulaşabilirsiniz.

Neden Diyabet Rehberi?

Diyabet Rehberi; TEMD ve ADA 2026 kılavuzlarına bire bir uyumlu, yapay zekâ destekli içerik doğrulama süreciyle güncellenen Türkiye’nin en kapsamlı diyabet bilgi platformudur. Tüm pompa, CGM ve AID sistemlerini bağımsız değerlendirir; hasta deneyimlerini hekim editör süzgecinden geçirir. Editöryel iş birliği yaptığımız Klinik Uzmanı ağı sayesinde Türkiye genelinde endokrinoloji uzmanlarına ulaşabilirsiniz.

İnsülin Pompası ile Günlük Yaşam: Pratik Senaryolar

Sahur ve iftar: Ramazan ayında pompayla oruç tutmak mümkündür ancak risk değerlendirmesi şarttır. IDF-DAR 2026 kılavuzu yüksek riskli grupta orucu önermez. Pompa kullanıcısı oruç tutacaksa sahurda %30 azaltılmış bolus, iftarda iki dalga bolus, gündüz bazal %20–30 azaltma stratejisi önerilir. CGM uyarı eşikleri 80 ve 250 mg/dL’ye sıkılaştırılır. Hipoglisemi gelişirse oruç bozulmalıdır.

İş hayatı ve toplantılar: Pompa cep, kemer veya iç çamaşırı klipsiyle taşınır. Sunum sırasında titreşim modu, uzun toplantılarda geçici bazal hedefi 110–120 mg/dL’ye ayarlanabilir. Dijital diyabet takibi ile veri yönetimi kolaylaşır.

Seyahat ve uçak yolculuğu: 2 saatten uzun uçuşlarda yedek set, sensör, batarya ve insülin kalemi yanınızda olmalıdır. X-ray cihazı pompaya zarar vermez; tam vücut tarayıcıdan kaçınılması önerilir. Saat dilimi değişikliğinde bazal profili yerel saate göre ayarlanır.

Tatil ve spor kampları: Yüzme, dalış ve uzun bisiklet turlarında geçici bazal %30–50 azaltılır; karbonhidrat takviyesi 15–30 g/saat planlanır. Diyabet okulu kampları pratik beceri kazandırır.

Pompa Verilerinin Yorumlanması: AGP, TIR, GMI

Ambulatuvar Glikoz Profili (AGP) raporu; 14 günlük CGM verisini yüzde dağılımı, medyan ve interkuartil aralık olarak özetler. TIR (time-in-range, 70–180 mg/dL) >%70, TBR (<70) <%4, TBR2 (<54) <%1, TAR (>180) <%25 hedeflenir. GMI (Glucose Management Indicator) tahmini HbA1c değeridir; gerçek HbA1c ile karşılaştırılarak kişiselleştirme yapılır. HbA1c takibi sayfamız standartları açıklar.

Pompa raporlarında “bolus/bazal oranı” %50/%50 hedeflenir; bolus oranı %60’ı aşıyorsa karbonhidrat alımı veya ICR fazla, %40 altındaysa bazal yüksek olabilir. Sensör glikoz değişkenliği (CV) <%36 olmalıdır.

Yan Etkiler, Çözümler ve Hasta Güvenliği

En sık şikâyetler: cilt allerjisi (%15–25), kanül kıvrılması (%5–10), set tıkanması (%2–5), batarya sorunu (%1–3). Bariyer film, hidrokolloid yama, set rotasyonu, kanül uzunluğu değiştirme ve yedek ekipman bulundurma temel önlemlerdir.

Diyabetik ketoasidoz (DKA) riski pompa kullanıcılarında çoklu doza göre 2 kat yüksektir. Açıklanamayan hiperglisemi >250 mg/dL durumunda keton ölçümü, set değişimi, kalemle düzeltme bolusu ve sıvı alımı zorunludur. Diyabet eğitimi bu protokolü içerir.

Pompa Karşılaştırma Tablosu (Özet)

Medtronic 780G: Hortumlu, otomatik düzeltme bolusu, hedef 100/110/120 mg/dL, Simplera sensör. Tandem t:slim X2: Hortumlu, Control-IQ, Dexcom G6/G7, dokunmatik ekran. Omnipod 5: Tübsüz, telefon kontrolü, Dexcom G6/G7. YpsoPump (CamAPS FX): Hortumlu, Android tabanlı, gebelikte onaylı.

Hasta Hikâyeleri ve Uzun Vadeli Sonuçlar

Türkiye’de pompa kullanan binlerce Tip 1 diyabetli arasında 10+ yıl izlem verileri; HbA1c’nin ortalama 0.7 puan düşük kaldığını, retinopati ve nefropati progresyonunun %30 azaldığını gösteriyor. Kullanım uyumu yüksek hastalarda yaşam kalitesi skorları belirgin biçimde iyileşmektedir.

Pompa Tedavisinde Beslenme Stratejisi

Pompa tedavisi, fleksibıl beslenmenin kapısını açar. Hasta dilediği saatte yemek yiyebilir, atıştırma ekleyebilir ve farklı diyetleri (Akdeniz, vejetaryen, ketojenik, düşük karbonhidrat) uygulayabilir. Ancak başarı doğru karbonhidrat sayımına bağlıdır. Diyabet diyeti ve düşük glisemik indeks diyeti rehberlerimiz pratik öneriler içerir. Yağ-protein faktörü (FPF) yüksek öğünlerde uzatılmış bolus kullanılır: pizza için 8 saatlik %50 uzatma, kebap için 4 saatlik %40 uzatma standart başlangıç değerleridir. Pre-bolus 15–20 dakika önce verilir; sürekli glikoz trendi yukarı oklu ise daha erken, aşağı oklu ise gecikmiş bolus uygulanır.

Çay-kahve şekersiz ise bolus gerekmez; ancak süt eklemesi 12 g CHO içerir ve sayılmalıdır. Alkol tüketiminde hipoglisemi riski 8–12 saat sürer; gece bazal %20 azaltılır ve karbonhidratlı atıştırma alınır. Egzersizden sonra geç başlangıçlı hipoglisemi için bazal 4–6 saat %30 azaltılabilir.

Pompa ile Cerrahi ve Hastane Süreçleri

Elektif cerrahide pompa anesteziyle birlikte değerlendirilir. Lokal anestezili kısa girişimlerde pompa açık kalır; genel anestezide endokrinoloji konsültasyonu ile bazal %20 azaltılır veya pompa çıkarılıp IV insülin infüzyonuna geçilir. Diyabet muayenesi ve pre-op değerlendirme önerilir. Acil cerrahide pompa ekibe bildirilir; cihaz cerrahi sahadan uzak tutulur. MRG çekimi öncesi pompa mutlaka çıkarılır ve kullanım dışı bırakılır.

Psikolojik Boyut ve Hasta Desteği

Pompa kullanımı bazı hastalarda “alarm yorgunluğu”, “cihaz görünür olma kaygısı” ve “teknoloji baskısı” yaratabilir. Bu durumda diyabet psikoloğu desteği, akran grupları ve psikolojik destek programları önerilir. Tahmini %15 hasta ilk yıl içinde pompayı bırakır; doğru aday seçimi, ailenin katılımı ve sürekli eğitim bu oranı düşürür.

Pompa Tedavisinde Maliyet-Etkililik

İngiltere NICE ve Türkiye SGK ekonomik analizleri; pompa tedavisinin uzun vadede DKA, ciddi hipoglisemi ve komplikasyonları azaltarak QALY (yaşam kalitesine göre düzeltilmiş yıl) açısından maliyet-etkili olduğunu göstermiştir. Doğru endikasyonda kullanıldığında 5 yıllık toplam bakım maliyeti standart MDI’ya kıyasla daha düşük çıkmaktadır.

Pratik Sözlük: Pompa Terimleri

TDD: Total Daily Dose. ICR: Insulin-to-Carb Ratio. ISF: Insulin Sensitivity Factor. IOB: Insulin on Board. TBR: Temporary Basal Rate. Dual wave: Çift dalga bolus. Square wave: Uzatılmış bolus. Pre-bolus: Öğün öncesi erken bolus. Suspend before low: Düşük öncesi askıya alma. AGP: Ambulatuvar Glikoz Profili.

Kontrol Listesi: Pompa Başlangıcında İlk 30 Gün

1. Sensör ve set uygulama becerisi günlük olarak tekrarlanır. 2. Bazal profil 24–72 saat içinde basal test ile doğrulanır. 3. Karbonhidrat sayımı doğruluğu öğün günlüğü ile değerlendirilir. 4. Bolus tipleri (normal, uzatılmış, çift dalga) örnek öğünlerle denenir. 5. Geçici bazal oran egzersiz ve hastalık günü için pratik edilir. 6. Hipoglisemi düzeltme protokolü (15g kuralı) uygulanır. 7. Hiperglisemi keton ölçümü ve set değişimi protokolü ezberlenir. 8. Acil iletişim listesi (endokrinolog, diyabet hemşiresi, üretici teknik destek) güncellenir. 9. Yedek ekipman (kalem insülin, glukagon, glikoz tableti) tüm çantalarda bulundurulur. 10. Aylık AGP raporu hekimle paylaşılır.

Pompa Aksesuarları ve Kişiselleştirme

Pompa taşıma kılıfları, klipsler, kol bantları, dans-spor aksesuarları, gece çekmeceleri ve özel iç çamaşırları konforu artırır. Çocuklar için renkli ve karakterli stickerlar kabulü kolaylaştırır. CGM sensör koruyucu yamalar (Skin Grip, Hypafix, Simpatch) sensör ömrünü uzatır.

İlgili İçerikler

Bu içerik Klinik Uzmanı editöryel iş birliği ile hazırlanmıştır. Acil ilaç temini için Nöbetçi Eczane Bul hizmetini kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İnsülin pompası tedavisi ağrılı mı?

Kanül takılırken hafif batma hissi olur; takıldıktan sonra 2–3 gün boyunca fark edilmez. Otomatik takıcılar (serter) işlemi 1 saniyede tamamlar.

Pompa ile duş alabilir miyim?

Yamalı pompalar (Omnipod 5) tamamen su geçirmezdir. Hortumlu pompalar 30–60 dakika için çıkarılabilir; sonrasında eksik bazal telafi edilir.

Pompa HbA1c’yi ne kadar düşürür?

Çoklu doza kıyasla ortalama 0.5–1.0 puan; AID sistemlerinde 0.7–1.2 puan düşüş beklenir.

Pompayla uçağa binebilir miyim?

Evet. X-ray cihazından geçirilebilir; ancak tam vücut tarayıcıdan geçerken pompayı çıkartmanız önerilir. Hekim raporu yanınızda bulunmalıdır.

Spor yaparken pompayı çıkarmalı mıyım?

Aerobik egzersizde geçici bazal %30–50 azaltılır veya pompa 1 saatten kısa süre için çıkarılabilir. Anaerobik egzersizde hiperglisemi olabilir.

Pompa Tip 2 diyabette de kullanılır mı?

Seçilmiş, yüksek doz insüline rağmen kontrol sağlanamayan Tip 2 hastalarda kullanılır; ancak SGK geri ödemesi kısıtlıdır.

AID nedir, pompadan farkı nedir?

AID (Automated Insulin Delivery), pompa + CGM + algoritma üçlüsüdür. Bazal otomatik ayarlanır, düzeltme bolusu önerilir.

Pompa bozulursa ne yapmalıyım?

Yedek insülin kalemi, glukagon ve hekim telefonu daima yanınızda olmalıdır. Üretici 24 saat içinde yedek pompa gönderir.

Pompa kullanırken kilo alır mıyım?

Yoğun insülinizasyon kilo artışına yol açabilir; ancak doğru ICR ve egzersizle sınırlanabilir.

Pompa raporu nereden alınır?

Üniversite ve eğitim-araştırma hastanelerinin endokrinoloji bölümlerinden alınır. Klinik Uzmanı üzerinden uzman bulabilirsiniz.