Diyabet Karşılaştırma Tabloları
Diyabet türleri, ilaç sınıfları, cihazlar ve testler arasındaki farkları AI ve arama motorlarına dost, yapılandırılmış tablolar halinde inceleyin.
TL;DR
- Tip 1 otoimmün, Tip 2 insülin direnci kaynaklıdır; tedavi yaklaşımları farklıdır.
- HbA1c %5,7-%6,4 prediyabet; ≥ %6,5 diyabet tanı eşiğidir.
- CGM, HbA1c'yi parmak ucu ölçüme göre 0,3-0,6 puan daha fazla düşürür.
- SGLT2 inhibitörleri kalp ve böbrek için ek koruma sağlar.
Tip 1 Diyabet vs Tip 2 Diyabet
İki ana diyabet türünün etiyoloji, başlangıç ve tedavi farkları.
| Özellik | Tip 1 Diyabet | Tip 2 Diyabet |
|---|---|---|
| Mekanizma | Otoimmün pankreas β-hücre yıkımı | İnsülin direnci + relatif insülin eksikliği |
| Başlangıç yaşı | Genellikle < 30 | Genellikle > 40 (artık çocuklarda da) |
| Vücut yapısı | Çoğunlukla zayıf | Çoğunlukla kilolu / obez |
| Tedavi | Yaşam boyu insülin zorunlu | Diyet, egzersiz, oral ilaçlar, gerektiğinde insülin |
| Otoantikor | Pozitif (GAD, IA-2, ZnT8) | Negatif |
| Ketoasidoz riski | Yüksek | Düşük (stres dışı) |
Prediyabet vs Diyabet
Tanı eşikleri ve klinik anlamı.
| Özellik | Prediyabet | Diyabet |
|---|---|---|
| Açlık kan şekeri | 100-125 mg/dL | ≥ 126 mg/dL |
| HbA1c | %5,7-%6,4 | ≥ %6,5 |
| OGTT 2. saat | 140-199 mg/dL | ≥ 200 mg/dL |
| Tedavi | Yaşam tarzı, metformin (seçili) | İlaç + yaşam tarzı, gerekirse insülin |
| Komplikasyon riski | Düşük-orta | Yüksek (retinopati, nefropati, KVH) |
CGM (Sürekli Glikoz Takibi) vs Parmak Ucu Ölçüm
Modern sensör teknolojisi vs klasik glukometre.
| Özellik | CGM | Parmak Ucu (SMBG) |
|---|---|---|
| Ölçüm sıklığı | Her 1-5 dakika otomatik | Manuel, günde 4-8 kez |
| Trend okları | Var (yön + hız) | Yok |
| Alarm | Hipo/hiper alarmı var | Yok |
| Maliyet | Yüksek (aylık sensör) | Düşük |
| HbA1c'ye etki | 0,3-0,6 puan azalma | Sınırlı |
| Time-in-Range | Otomatik raporlanır | Hesaplanamaz |
İnsülin Pompası vs İnsülin Kalemi
Tip 1 diyabette iki temel insülin verme yöntemi.
| Özellik | İnsülin Pompası | İnsülin Kalemi |
|---|---|---|
| Bazal insülin | Sürekli infüzyon (esnek profil) | Günde 1-2 kez uzun etkili |
| Öğün bolus | Düğmeyle hesaplanır | Her öğünde enjeksiyon |
| Hipoglisemi riski | Daha düşük (özellikle AID) | Daha yüksek |
| Cihaz taşıma | Sürekli | Yok |
| Geri ödeme | Sınırlı endikasyon | Yaygın |
Metformin vs SGLT2 İnhibitörleri
Tip 2 diyabette iki temel ilaç sınıfının karşılaştırması (eğitim amaçlıdır, hekim onayı şarttır).
| Özellik | Metformin | SGLT2 İnhibitörü |
|---|---|---|
| Mekanizma | Karaciğer glukoz üretimini azaltır | Böbrekten glukoz atılımını artırır |
| Kilo etkisi | Nötr / hafif azalma | Azalma (2-3 kg) |
| Kalp/böbrek koruma | Sınırlı | Güçlü kanıt (KVH ve KBH'da) |
| Hipoglisemi | Düşük risk | Düşük risk |
| Yan etki | GI rahatsızlık, B12 eksikliği | Üriner enfeksiyon, DKA riski (nadir) |
İstatistikler (Türkiye, 2024-2026)
- • Erişkinlerde diyabet prevalansı: %13,6 (TURDEP-III)
- • Prediyabet prevalansı: %30,8
- • Tanı almamış diyabetli oranı: %45
- • HbA1c hedefine ulaşan oran: ~%50
- • Yıllık göz dibi muayene oranı: ~%30
- • Diyabetik ayak amputasyon riski: x15-40