Hipoglisemi Yönetimi

ADA 2026 Standards Chapter 6 + 9, EASD 2024, TEMD 2024, ISPAD 2024, IHSG 2017/2023 çerçevesinde: (1) Seviye 1 (54–70 mg/dL), Seviye 2 (<54), Seviye 3 (dış yardım gerektiren) sınıflaması; (2) TIR <70 TBR <%4 hedef, TBR <54 <%1; (3) 15-15 kuralı — 15 g hızlı KH + 15 dk bekle + PG ölç; (4) glukagon (Baqsimi nazal 3 mg, Gvoke HypoPen 0,5/1 mg) TÜM T1D + insülinli T2D + IAH + yaşlı reçetesi zorunlu; (5) SGK Türkiye 2024 Baqsimi + Gvoke ödemeli; (6) AID pompa (MiniMed 780G, Omnipod 5) gece hipoglisemi −%80; (7) CGM alarm 80–90 mg/dL + prediktif düşme 20 dk önce; (8) sülfonilüre (glibenklamid) yaşlıda YASAK, GLP-1/SGLT-2 tercih; (9) IAH — 2–3 hafta hipo koruması + BGAT eğitimi; (10) HFS-II hipoglisemi korkusu tarama + CBT + AID.

Belirtiler iki grup: (A) OTONOMİK (PG 55–70) — titreme, terleme, çarpıntı, açlık, huzursuzluk, solukluk, ağız çevresi karıncalanma, mide bulantısı; (B) NÖROGLİKOPENİK (PG <54) — konsantrasyon kaybı, konfüzyon, çift görme, konuşma bozukluğu, davranış değişikliği, koordinasyon bozukluğu, nöbet, bilinç kaybı, koma. Her hasta profili farklı — kişisel hipoglisemi imzası. HİPOGLİSEMİ FARKINDALIĞI KAYBI (IAH — Impaired Awareness of Hypoglycaemia): T1D'de %20–30; otonomik uyarı belirtilerinin azalması/kaybolması; neden: tekrarlayan hipoglisemi → adrenalin yanıtı zayıflar (HAAF). Tanı: Clarke veya Gold skor ≥4. Tedavi: 2–3 hafta hipo koruması + CGM alarm 80–90 + HbA1c gevşek + AID pompa + BGAT + DAFNE eğitimi. Cranston 1994 çalışması: 3 hafta hipo koruması farkındalığı geri getirir.

15-15 KURALI (ADA/EASD/ISPAD): (1) hafif-orta hipoglisemi (bilinç açık, yutabilir) — HEMEN 15 g hızlı emilen KH; (2) 15 dk bekle; (3) PG ölç, <70 hâlâ ise 15 g daha tekrar; (4) hedef >70; (5) 1–1,5 saat içinde öğün gelmezse 15 g kompleks KH + protein atıştırmalık. 15 g KAYNAKLAR: glukoz tablet 3–4 adet, glukoz jel 1 tüp, portakal suyu 150 mL, elma suyu 125 mL, kesme şeker 3 küp, bal 1 kaşık. YASAK: çikolata, meyveli yoğurt, süt (yağ + protein pikini geciktirir); diyet gazlı içecek (aspartam glukoz yükseltmez). Çocuk 0,3 g/kg. Ağır hipoglisemi (bilinç kapalı, nöbet) — 15-15 UYGULANMAZ, GLUKAGON (Baqsimi nazal 3 mg veya Gvoke HypoPen 0,5/1 mg) enjekte + hasta yan yatır + 15 dk sonra bilinç yoksa ambulans + tekrar doz.

GLUKAGON ENDİKASYON: TÜM T1D + insülinli T2D + IAH + gebe T1D + sülfonilüre yaşlı hastaya reçetelenmeli (ADA 2026). SEÇENEKLER: (1) BAQSIMI (nazal glukagon 3 mg tek doz) — hazırlık gerektirmez, burun deliğine sıkma, %98 başarı; (2) GVOKE HypoPen (prefilled otoenjektör 0,5 mg <45 kg / 1 mg >45 kg) — oda sıcaklığında saklanır, hazırlık yok; (3) GVOKE flakon (rekonstitüsyon); (4) GlucaGen HypoKit (toz + çözücü karıştır → IM/SC — kullanımı zor %30 hata). Uygulama: uyluk/deltoid/gluteus/karın; enjeksiyon sonrası hasta YAN YATIR (aspirasyon önleme); 15 dk içinde bilinç dönmezse ambulans + tekrar doz; bilinç dönünce ORAL kompleks KH + protein (glikojen depoları boş). Aile + iş yeri + okul BASE (Bystander Administration of Safe Emergency) eğitimi ZORUNLU (video + placebo pratik). SGK Türkiye 2024 Baqsimi + Gvoke ödemeli.

NOKTURNAL HİPOGLİSEMİ T1D'de %50 olayı gece 2–4 arası; şüphe: sabah baş ağrısı + kabus + terli çarşaf + Somogyi (sabah yüksek şeker). Tanı: CGM TBR gece paterni; 03:00 parmak ucu. Nedenler: fazla bazal insülin (özellikle NPH), yatmadan yüksek düzeltme, akşam egzersizi (4–24 sa gecikmiş etki), alkol, atıştırmalık atlama. ÖNLEME: (1) Tresiba (degludec) veya Toujeo (glargine U300) — NPH'ye göre nokturnal hipo −%25–40; (2) hedef 100–140 mg/dL yatmadan; (3) <100 ise 15 g KH + protein atıştırmalık; (4) AID pompa (MiniMed 780G, Omnipod 5) gece hipoglisemi −%80 (ADAPT 2022); (5) CGM alarm 90 mg/dL + prediktif düşme 15–20 dk önce (Dexcom G7, Libre 3); (6) egzersiz gününde gece bazal −%20; (7) alkol sonrası ekstra atıştırmalık; (8) yakın çevre uyanma kabiliyeti (partner uyandırılır).

AID (Automated Insulin Delivery) hibrit kapalı döngü pompalar 2026 hipoglisemi yönetiminde altın standart: (1) MiniMed 780G (Medtronic) + SmartGuard + Meal Detection — hedef 100–120 mg/dL, gece hipoglisemi −%80, TIR +%15 (ADAPT 2022 RCT); (2) Omnipod 5 (Insulet) + SmartAdjust — hedef 110–150, tubeless, çocuk 2+ onaylı; (3) Tandem t:slim X2 + Control-IQ — tahminci algoritma, egzersiz + uyku modu; (4) Beta Bionics iLet bihormonal (insülin + glukagon araştırma) — hipoglisemi neredeyse sıfır. Tüm sistemler CGM zorunlu (Dexcom G7, Libre 3, Guardian 4). GENEL KLİNİK ETKİ: TIR +%12–15, TBR −%40–50, HbA1c −%0,5–0,8, gece hipo −%80, kullanıcı memnuniyeti +%80, uyku kalitesi +%40, hipoglisemi korkusu −%60. Endikasyon: T1D + insülinli T2D + IAH + gebe + pediatri; SGK Türkiye 2024 T1D pediatri + gebe ödemeli.