Karbonhidrat Sayımı

ADA 2026 Standards Chapter 5 + 9, EASD 2024, TEMD 2024, ISPAD 2024, ADA/ADCES 2024 Nutrition Therapy Consensus, DCCT/EDIC + DAFNE 2002 kanıtları çerçevesinde: (1) T1D + insülinli T2D için KH sayımı Grade A (postprandiyal kontrol HbA1c'ye %35 katkı — Monnier); (2) üç seviye — tutarlı KH (T2D), basit sayım (değişim), ileri sayım (gram/insülin); (3) I:C = 500/TDD; öğün spesifik (kahvaltı 1:8, öğle 1:12, akşam 1:15); (4) FPU (yağ + protein) — Warsaw yöntemi + uzatılmış bolus; (5) HbA1c −%0,8–1,2, TIR +%15, hipoglisemi −%40; (6) DAFNE grup programı 10 yıl kanıtı; (7) 2026 — AI görüntü tanıma (Foodvisor, GPT-4V) fotoğraftan KH ±%15; (8) LLM koç (Sanofi Nurah, Novo Nordisk Coach) kişisel öğün önerisi; (9) CGM + AID (Meal Detection) otomatik düzeltme; (10) gebelikte minimum 175 g/gün, hedef postprandiyal 1. saat <140.

SEVİYE 1 (TUTARLI KH) — T2D + sabit insülin/OAD; her ana öğün benzer miktar (kadın 45–60 g, erkek 60–75 g); tabak yöntemi (yarısı sebze, ¼ tahıl, ¼ protein); HbA1c −%0,3–0,5. SEVİYE 2 (BASİT SAYIM / DEĞİŞİM) — her "değişim" = 15 g KH; ekmek 1 dilim, meyve 1 orta boy, süt 1 bardak, pilav 4 yemek kaşığı, patates 1 orta = 15 g; sabit doz × değişim; HbA1c −%0,5–0,7. SEVİYE 3 (İLERİ GRAM/İNSÜLİN) — T1D + pompa/CGM; gram cinsinden; I:C ile bolus = KH ÷ I:C + düzeltme; HbA1c −%0,8–1,2 (DCCT/DAFNE). Eğitim aşamalı: yeni tanı Seviye 1, motive stabil hasta Seviye 2, T1D + yoğun insülin Seviye 3.

I:C (İnsülin/Karbonhidrat oranı) = 500 ÷ TDD (total günlük insülin). Örn TDD 40 U → 500/40 = 12,5 → 1 U : 12 g KH. Öğün spesifik (dawn phenomenon + fizyolojik direnç): kahvaltı 1:8, öğle 1:12, akşam 1:15 yaygın; bireysel ayar gerekir. BAZAL TEST ile doğrulama: öğün atlanınca PG değişmiyorsa bazal doğru; sonra I:C TESTİ — sabit KH öğün (örn kahvaltı 60 g) + öğün öncesi ve 2 saat sonrası PG; hedef pre-meal ±30 mg/dL; 2 saat sonra >180 → I:C güçlendir (sayı düşür 1:12 → 1:10); 2 saat sonra <80 → gevşet (1:12 → 1:14). Her 2–3 haftada bir yeniden değerlendirme (kilo, aktivite, insülin direnci değiştiğinde). Pompa Bolus Wizard otomatik hesaplar; kalem kullanıcı manuel + uygulama.

ETİKET: (1) porsiyon boyutu (serving size) ilk kontrol — paketteki tüm miktar mı yoksa 1 porsiyon mu; (2) toplam KH gramı; (3) lif ≥5 g ise net KH = toplam − lif (T1D için); (4) şeker alkolleri (eritritol, ksilitol, maltitol) yarısını çıkar; (5) toplam şeker ≠ toplam KH; (6) "sugar-free" nişasta içerebilir; (7) "diyabetik" etiket yanıltıcı → doz hesabı gerekli. GİZLİ KH: ketçap 4 g/kaşık, BBQ sos 6 g, tatlı-ekşi 8 g, honey mustard 4 g; meyve suyu 25 g/bardak, kola 26 g/330 mL, ice tea 22 g/bardak; latte macchiato 12 g; protein tozu 5–15 g; jel enerji 25 g; kremalı çorba 15 g; humus 15 g/50 g; falafel 20 g/3 top. Restoran menü besin bilgisi web'de kontrol; el ölçüleri (1 avuç pilav = 30 g, 1 orta meyve = 15 g); AI görüntü tanıma app fotoğrafla tahmin ±%15.

Yalın KH sayımı yağlı+proteinli öğünlerde 3–6. saat gecikmiş hiperglisemi bırakır (pizza etkisi). WARSAW YÖNTEMİ (Pankowska 2012): 1 FPU = 100 kcal yağ+protein (yağ g × 9 + protein g × 4 ÷ 100). 1 FPU = 1 KH değişim (10 g KH insülin eşdeğeri) UZATILMIŞ bolus 3–8 saat. Örnek pizza büyük dilim: 40 g KH + 15 g yağ + 12 g protein → 15×9+12×4 = 183 kcal → 1,8 FPU → ekstra 18 g KH eşdeğeri uzatılmış 4–6 saat. Pompa seçenekleri: NORMAL (tümü hemen), UZATILMIŞ/SQUARE (eşit dağılım), MULTIWAVE/DUAL (bir kısım hemen + kalan uzatılmış). Pizza 50/50 × 3 sa; makarna 70/30 × 2 sa; sushi 40/60 × 3 sa. Kalem kullanıcılar bölünmüş bolus (%60 hemen + %40 2–3 sa sonra). Ultra-hızlı Fiasp/Lyumjev FPU'yu daha iyi kontrol eder. ISPAD 2018 pediatride kanıtlı, TIR +%20.

2026 KH sayımını dönüştüren teknolojiler: (1) GÖRÜNTÜ TANIMA — GPT-4V, Gemini, Foodvisor, Bite AI, Snap Calorie fotoğraftan yemek + gramaj + KH ±%10–15 doğruluk (MIT 2025); hasta tabak fotoğrafı → app + KH öner + bolus hesap; (2) AID + MEAL DETECTION — MiniMed 780G, Omnipod 5, Tandem Control-IQ CGM verisi + AI ile yemek algılama + otomatik düzeltme (hasta bolus vermese bile kısmi kompanzasyon); (3) DİJİTAL İKİZ — kişisel metabolik model + öğün simülasyon (Zoe.com PREDICT); iki kişi aynı yemekten farklı postprandiyal yanıt → hassas beslenme; (4) LLM DİYABET ASİSTANI — Sanofi Nurah, Novo Nordisk Coach; hasta "Bu akşam pilav+et yiyeceğim, ne kadar insülin?" → kişiselleştirilmiş yanıt + FPU hesap; (5) CGM + BLOODMETABOLOMICS — kişisel yanıt tahmini; hedef postprandiyal spike'ı %30–40 azaltmak. Klinik onay altında (Human in the Loop) kullanılır; hemşire/diyetisyen denetimi.