Diyabetik Nöropati: Tanı, Tarama ve 2026 Tedavileri

Bu içerik Diyabetik Nöropati: Tanı, Tarama ve 2026 Tedavileri başlığında; ADA 2026 Standards of Medical Care in Diabetes, EASD 2024 Konsensüs Raporu, TEMD 2024 Diyabet Klinik Uygulama Kılavuzu, KDIGO 2024 Diyabet + KBH, ESC 2023 Cardiovascular Disease in Diabetes ve IDF Diabetes Atlas 11. baskı çerçevesinde yetişkin diyabetinin tanı, tedavi, teknoloji, komplikasyon önleme ve psikososyal destek standartlarını klinik odaklı özetler.

Diyabetik Nöropati

Diyabetik nöropati prevalansı T2D'de %30–50, T1D'de %20–40. Formlar: distal simetrik polinöropati (DSPN, en sık), otonom nöropati (kardiyak, GI, ürogenital), fokal (kranial, karpal tünel), proksimal amiyotrofi. Tarama: yıllık monofilament (10 g), diapazon (128 Hz), tendon refleksi, ısı; NC-STAT DPNCheck (dijital tarama). Otonom: kardiyak HRV, ortostatik tansiyon, gastrik boşalma. Tedavi: Glisemik kontrol (T1D nöropatiyi geciktirir, T2D kısmen); Semptomatik ağrı — pregabalin, gabapentin, duloksetin, amitriptilin (ADA 2026 ilk seçim); topikal kapsaisin %8 (Qutenza) yerel; opioid kaçın; Yenilikler 2026 — SC neuromodulasyon (HFX iQ Nevro, 2023 FDA diyabetik nöropati onayı; %75 hasta ağrı yarıya iner), taNS (transkutanöz aurikular vagal), α-lipoik asit 600 mg (Türkiye onaylı, kanıt orta). Ayak bakımı + günlük muayene DFU önleme temeli.

Mikroalbüminüri Takibi ve komplikasyon tarama programımız nöropati taramasını yıllık standart uygular.

Diyabetik Ayak

Diyabetik ayak ülseri (DFU) yaşam boyu risk %19–34; ampütasyon riski %20. Risk faktörleri: nöropati, PAD (periferik arter hastalığı), ayak deformitesi (Charcot), önceki ülser, retinopati, kötü glisemik kontrol, sigara, KBH. Yıllık tarama: monofilament, ABI, palpe nabız, deformite muayenesi, ayakkabı kontrolü. Kategori: IWGDF 0–3 risk sınıflaması. Ülser tedavisi (multidisipliner ayak ekibi — endokrinolog + damar cerrahi + yara bakım hemşiresi + plastik cerrah + fizyoterapist + diyabet eğitim hemşiresi): (1) Off-loading — total contact cast, removable knee-high (%90 iyileşme <12 hafta); (2) Debridman — keskin, mekanik, enzimatik; (3) Enfeksiyon yönetimi — IDSA sınıflaması, kültür, ampirik + hedefe yönelik antibiyotik; (4) Vasküler değerlendirme — anjiyografi + revaskülarizasyon PAD'de; (5) Pansuman — negatif basınç (NPWT), hidrojel, alginat; (6) İleri tedaviler — SCT (skin cell therapy), TIME-CDT (Trauma-Infection-Moisture-Edge with Continuous Diffusion of Oxygen), platelet rich plasma. 2026: hiperbarik oksijen seçilmiş vakada, hücre bazlı yara ürünleri.

Diyabetik ayak bakım programımız IWGDF 2023 uyumlu multidisipliner ekip yaklaşımı sunar.

Gebelik Planlaması ve Prekonsepsiyonel Bakım

Fertil çağdaki diyabetli kadın (T1D, T2D, MODY) prekonsepsiyonel bakım standarttır. ADA 2026 ve TEMD 2024: Hedef HbA1c <%6,5 (mümkünse <%6,0, hipoglisemi olmadan) gebelik öncesi 3 ay; Folik asit 5 mg/gün (yüksek doz, nöral tüp defekt profilaksisi); Fetotoksik ilaç değişimi — ACE-i/ARB (bebekte renal displazi) → labetalol, metildopa, nifedipin; statin (kategori X) → gebelik öncesi durdur; sulfonilüre (glibenklamid dışında), GLP-1, SGLT2, DPP-4 → insülin (regüler, aspart, lispro, glargin, degludek gebelik onaylı) veya metformin. Komplikasyon değerlendirme — retinopati (gebelikte progresyon riski, gerekirse pre-gebelik lazer), nefropati (eGFR <60 yüksek risk), otonom nöropati, kardiyak. Genetik danışmanlık MODY için. Gebelik saptandığında CGM standart, AID sistem gebelik onayı (Control-IQ Pregnancy 2024 FDA onay, TIR 63–140 mg/dL hedef).

Gestasyonel Diyabet ve Gebelik Beslenmesi programlarımız pregestational diyabetli kadınlar için prekonsepsiyonel danışmanlık sunar.

Yetişkin Diyabet Tedavisinin 2026 Klinik Çerçevesi

Yetişkin diyabet tedavisi; 18 yaş üstü Tip 2 (%90–92), Tip 1 (~%5–6), LADA (%2–5), MODY (%1–2), sekonder (~%1) diyabet formlarının bütüncül yönetimini kapsar. ADA 2026 Standards of Medical Care in Diabetes, EASD 2024 Konsensüs Raporu, TEMD 2024 Diyabet Klinik Uygulama Kılavuzu, KDIGO 2024 Diyabet + KBH Kılavuzu ve ESC 2023 Cardiovascular Disease in Diabetes rehberi modern yaklaşımı; bireyselleştirilmiş HbA1c hedefi (%6,5–8,0), organ koruma öncelikli ilaç seçimi (GLP-1, SGLT2, finerenon), CGM & AID teknolojisi, kardiyorenal risk odaklı algoritma, obezite-önce yaklaşım (obesity-first), ve mental sağlık + sosyoekonomik determinantların bakım planına dahil edilmesi üzerine kurgular. Türkiye'de erişkin diyabet prevalansı TURDEP-III 2025 verisine göre %17,3; 12 milyon kişi diyabetli, 8 milyon prediyabetli — yıllık yeni tanı ~350.000. Bakım hedefi: yalnızca "şekeri düşürmek" değil, kardiyovasküler ölümü %30, MACE %25, KBH progresyonunu %35 azaltmaktır.

Yetişkin Diyabet Tedavisi programımız; Tip 1, Tip 2, LADA, MODY, Sekonder Diyabet, Prediyabet, Gestasyonel Diyabet, Çocukluk Çağı Diyabet (transition) ekipleriyle entegre yürütülür.

Yaşlı Yetişkin Diyabet ve Deprescribing

65+ yaş diyabetli hastada bireysel yaklaşım şart: fonksiyonel durum (KATZ, Lawton), bilişsel durum (MMSE, MoCA), yaşam beklentisi, polifarmasi (Beers kriterleri, STOPP/START), düşme riski, yalnızlık. ADA 2026 Older Adults: Sağlıklı (uzun yaşam beklentisi, minimal komorbidite) → HbA1c <7,0–7,5; Kompleks/orta → HbA1c <8,0; Çok kompleks/kısa yaşam beklentisi → HbA1c <8,5, hipoglisemi kaçınma öncelik. Deprescribing: sulfonilüre (hipoglisemi), yüksek doz insülin, uzun etkili sulfonilüre (glibenklamid — kaçın), tiazolidinedionlar (KY/kırık) azaltılır. GLP-1 ve SGLT2 yaşlıda güvenli ve organ koruyucu — dehidratasyon riski nedeniyle SGLT2 dikkatli. CGM yaşlıda hipoglisemi önleme aracı olarak önerilir.

HbA1c Takibi programımız yaşlı diyabette bireysel hedef bandı ve deprescribing planlar.

2026 Klinik Karar Noktaları

• Obesity-first ve kardiyorenal-organ koruyucu algoritma T2D için standart (ADA/EASD 2024).
• GLP-1 (semaglutide, tirzepatide, retatrutide) ASCVD ve obezite baskın hastada ilk seçim.
• SGLT2 (empa, dapa) KY ve KBH tüm evrelerde (KDIGO 2024) organ koruyucu.
• Finerenon T2D KBH albuminüride SGLT2 + ACE-i/ARB üzerine eklenir.
• Haftalık bazal insülin (icodec 2024 EMA/FDA, efsitora faz III) T2D için uyum artırıcı seçenek.
• AID sistemler yetişkin T1D birinci seçim (Control-IQ, 780G, Omnipod 5, iLet bihormonal).
• CGM T1D ve insülin kullanan T2D standart; OTC CGM (Stelo, Lingo) non-insülin T2D için erişim.
• HbA1c bireysel (%6,5–8,5); CGM TIR ≥%70 tamamlayıcı.
• Yıllık PHQ-9 + GAD-7 + DDS + PAID psikososyal tarama rutin.
• KDIGO 2024 üçlü organ koruma (SGLT2 + GLP-1 + finerenon) yaygınlaşıyor.

Bağlantılı Hizmetlerimiz

Yetişkin Diyabet Tedavisi; Tip 1, Tip 2, LADA, MODY, Sekonder, Prediyabet, Gestasyonel Diyabet, Çocukluk Çağı Diyabet, İnsülin, Bazal İnsülin, Bolus İnsülin, Karışım İnsülin, İnsülin Pompası, Hibrit Kapalı Döngü, CGM, GLP-1, SGLT2, Metformin, DPP-4, Sulfonilüre, TZD, Kombinasyon, İkili, HbA1c Takibi, Kan Şekeri Takibi, Diyabet Diyeti, Egzersiz, Obezite ve Diyabet, Kolesterol, Hipertansiyon, Mikroalbüminüri, Karaciğer Yağlanması, Kanser ve Diyabet ve Yapay Zeka Destekli Diyabet Yönetimi programlarımızla entegre yürütülür.

Yetişkin diyabetinde bireyselleştirilmiş tedavi planı ve organ koruyucu ilaç seçimi için uzman endokrinoloji görüşü alabilirsiniz.