Pompa Değişim Kararları: Bataryası, Rezervuar, Yazılım Güncellemesi

Bu içerik Pompa Değişim Kararları: Bataryası, Rezervuar, Yazılım Güncellemesi başlığında; ADA 2026 Standards of Medical Care in Diabetes, EASD 2024 Konsensüs Raporu, TEMD 2024 Diyabet Klinik Uygulama Kılavuzu, ISPAD 2022 Clinical Practice Consensus Guidelines ve NICE TA151/TA943 çerçevesinde insülin pompası tedavisinin (CSII) endikasyon, cihaz seçimi (780G, Control-IQ, Omnipod 5, iLet, CamAPS FX), bazal-bolus programlama, CGM entegrasyonu (SAP/PLGS/HCL/AHCL), DKA önleme ve 2026 yeniliklerini klinik odaklı özetler.

Bazal Programlama ve Titrasyon

Pompa bazal ihtiyacı MDI'a göre %20 azdır (fizyolojik profil, gıda-uyumlu değişkenlik). Başlangıç: TDD (MDI) × 0,75 → yeni TDD; bazal payı %40–50; 24 saate saatlik profillendirilir. Standart yetişkin profili: 00:00–03:00 düşük (0,6 U/saat), 03:00–08:00 artan (dawn phenomenon 0,9 → 1,1 U/saat), 08:00–17:00 orta (0,8 U/saat), 17:00–00:00 düşük-orta (0,7 U/saat). Titrasyon: bazal doğruluk testi (basal rate testing) — belirlenmiş bir 6 saatlik dilimde öğünsüz + bolus'suz, CGM ile ±30 mg/dL değişim varsa o dilimin bazalını %10–20 ayarla. Geçici bazal (temp basal): egzersizde -%50 (2 saat), akut hastalıkta +%20–30, menstürel siklusta +%10–15, uzun uçuşta ayarlama. AID sistemlerinde otomatik bazal (auto-basal) 5 dakikada bir CGM verisiyle mikroayarlanır — kullanıcı geçici bazalı yalnız egzersiz için kullanır. Bazal profil değişikliği her 3–6 ayda gözden geçirilir.

Doz Ayarlama Eğitimi programımız pompa bazal profili optimizasyonunu 3 aylık takiple sağlar.

DKA Riski ve Sick Day Yönetimi

İnsülin pompasında yalnız hızlı etkili analog kullanılır; kanül tıkanma / set kaçağı / rezervuar boşalması durumunda 3–6 saat içinde hiperglisemi + keton üretimi + DKA riski. MDI'a göre pompa DKA riski 1,5–2 kat yüksek (özellikle pediatri ve adolesan). Önlem: CGM alarmları (yüksek KŞ + hızlı yükseliş), 2 saatte bir bolus/bazal verilme kontrolü, yedek kalem + bazal insülin (glargin U-300) evde bulundurma, keton stripleri (kan ketonu ≥0,6 mmol/L uyarı, ≥1,5 acil), hidrasyon. Sick Day protokolü: KŞ >250 mg/dL + keton var → düzeltme bolus × 1,5 (pompa) veya kalemle SC/IM enjeksiyon, hidrasyon (30–60 dk 200 mL su/şekersiz sıvı), set değiştir (yeni bölge), 2 saat CGM takibi, KŞ inmediyse veya keton ≥1,5 mmol/L → hastane. Pediatride pompa kesintisi sonrası 4 saatte bazal insülin alternatifi (glargin/degludek) SC gerekir. TEMD 2024 ve ISPAD 2022 sick day kartı önerir.

Hiperglisemi programımız pompa hastasına özel sick day protokolü ve keton takibi eğitimi sağlar.

İnsülin Pompası Tedavisinin 2026 Klinik Çerçevesi

İnsülin pompası tedavisi (Continuous Subcutaneous Insulin Infusion — CSII); küçük, taşınabilir bir cihaz ile 24 saat programlanmış bazal insülin ve öğünlerde bolus insülin verilmesini sağlayan; fizyolojik pankreas salgısını en yakın taklit eden insülin uygulama yöntemidir. Yalnızca hızlı etkili analog insülin (aspart, lispro, glulisin, Fiasp, Lyumjev) kullanılır; bazal ihtiyaç düşük dozların (0,025–3 U/saat) mikroprogramlanması ile karşılanır. ADA 2026 Standards of Medical Care in Diabetes, EASD 2024, TEMD 2024 Diyabet Klinik Uygulama Kılavuzu, ISPAD 2022 Clinical Practice Consensus Guidelines ve NICE TA151/TA943 çerçevesinde pompa Tip 1 diyabette (tüm yaş grupları) altın standart yaklaşımlardan biridir. 2026 pratiğinde AID (Automated Insulin Delivery) sistemleri — Control-IQ, MiniMed 780G, Omnipod 5, iLet, CamAPS FX — pompa + CGM + algoritma entegrasyonu ile yarı-yapay pankreas hâline gelmiştir. Kanıt: pompa MDI'a göre HbA1c 0,3–0,5 puan düşük, ağır hipoglisemi %50 azalma (REPOSE, DIAMOND, JDRF-CGM meta-analiz); AID pompa ile TIR %10–15 artış, gece TBR %60 azalma (iDCL, ADAPT, CIQ pivot çalışmaları).

İnsülin Tedavisi programımız; Bazal İnsülin, Bolus İnsülin, Yoğunlaştırılmış İnsülin, Karışım İnsülin, Hibrit Kapalı Döngü, Yapay Pankreas Sistemleri ve Doz Ayarlama Eğitimi ile entegre yürütülür.

Bolus Wizard ve Öğün Bolus Hesabı

Bolus wizard; ICR (Insulin-to-Carbohydrate Ratio), ISF (Insulin Sensitivity Factor / correction factor), IOB (Insulin on Board), hedef glikoz, aktif insülin süresi (2,5–4 saat) parametreleri ile öğün bolus + düzeltme dozunu hesaplar. Formül: Bolus = (CHO / ICR) + ((KŞ − Hedef) / ISF) − IOB. Örnek: 60 g CHO, ICR 1:10, KŞ 200 mg/dL, hedef 110, ISF 50, IOB 0,5 → 6 + 1,8 − 0,5 = 7,3 U. Uzatılmış bolus: Extended (%100 süre-yayılı, gastroparezi/yağlı öğün), Dual/Combo (%50 hemen + %50 2 saat, karışık öğün), Square wave (yağlı-proteinli — pizza, kebap). Yağ-Protein Ünitesi (FPU): 100 kkal yağ+protein = 1 FPU ≈ 10 g CHO eşdeğeri, 3–8 saatlik uzatılmış bolus ile karşılanır. Prebolus zamanlaması: Fiasp/Lyumjev 0 dk, aspart/lispro/glulisin 10–15 dk öncesi. Postprandiyal TIR için prebolus + doğru ICR kritik; pratikte ICR yetişkin 1:8–1:15, çocuk 1:20–1:30 aralığındadır.

Karbonhidrat Sayımı Eğitimi programımız bolus wizard kullanımı ve FPU hesabı eğitimini kapsar.

Otomatik Bazal Ayarı ve Otomatik Düzeltme Bolusu

AID sistemlerinde algoritma her 5 dakikada bir CGM verisini okur, IOB'ı hesaplar, hedeflenen glikoza göre bazalı arttırır/azaltır/askıya alır. MiniMed 780G SmartGuard: hedef 100–120 mg/dL, mikro-bolus otomatik düzeltme (max saatte 4 kez), aggressive/moderate mod, TIR pivot %78. Tandem Control-IQ: hedef 112,5–160 mg/dL, otomatik bolus (Bolus-IQ), Exercise (140–160 mg/dL) ve Sleep (112,5–120 mg/dL) modları, Pregnancy modu (2024, 80–110 mg/dL). Omnipod 5 SmartAdjust: ayarlanabilir hedef 110–150, adaptif TDI. CamAPS FX: Cambridge algoritma, gebelik onayı 2024 (NHS). iLet: adaptif AI, meal announcement-free, öğün: küçük/orta/büyük. Kullanıcı hâlâ öğün bolusunu (700 kalorili öğün için manuel) girer (HCL) veya tanımlar (iLet); egzersiz öncesi mod değiştirir; auto-basal + auto-correction kombinasyonu TIR %70–85 aralığını sürdürür. Overrides: yüksek yağlı öğünde uzatılmış bolus, egzersizde mod değişimi, stres altında hedef değiştirme.

Hibrit Kapalı Döngü Tedavisi programımız cihaz seçimi, algoritma eğitimi ve uzun süreli takibi kapsar.

2026 Klinik Karar Noktaları

• İnsülin pompası T1D için altın standart yaklaşımlardan biridir (ADA 2026, TEMD 2024).
• AHCL sistemleri (780G, Control-IQ, Omnipod 5, CamAPS FX) 2026'da birinci seçim.
• iLet Bionic Pancreas meal announcement-free adaptif AI ile yeni bir çağ açtı.
• TIR ≥%70, TBR <%4, GMI <%7 hedefleri ATTD 2023 çerçevesi.
• Bolus wizard (ICR, ISF, IOB) her pompada standart kullanılmalı.
• İnfüzyon seti 2–3 günde bir değiştirilmeli, FITTER 2023 bölge rotasyonu zorunlu.
• DKA riski MDI'a göre 1,5–2 kat yüksek; keton striplerini yanında bulundur.
• Sick day: KŞ >250 + keton → düzeltme bolus ×1,5 veya kalemle SC + hastane kriteri.
• Gebelikte Control-IQ Pregnancy modu ve CamAPS FX gebelik onayı 2024–2026 pratiği.
• Türkiye'de SGK T1D endikasyonda pompa + sarf malzemeleri + AHCL entegrasyonu 2024–2025 aşamalı ödemeye alındı.

Bağlantılı Hizmetlerimiz

İnsülin Tedavisi; Bazal İnsülin, Bolus İnsülin, Yoğunlaştırılmış İnsülin, Karışım İnsülin, Hibrit Kapalı Döngü, Yapay Pankreas, Doz Ayarlama Eğitimi, Karbonhidrat Sayımı, Tip 1 Diyabet, Tip 2 Diyabet, LADA, Gestasyonel Diyabet, Çocukluk Çağı Diyabet, Yetişkin Diyabet, GLP-1, Metformin, CGM, HbA1c Takibi, Hipoglisemi, Hiperglisemi, Diyabet Diyeti, Egzersiz, Obezite ve Diyabet ve Yapay Zeka Destekli Diyabet Yönetimi programlarımızla entegre yürütülür.

İnsülin pompası cihaz seçimi, başlangıç eğitimi ve uzun süreli takip için uzman endokrinoloji görüşü alabilirsiniz.